گروه ادبیات سازمان آ . پ شهر تهران برندگان مرحله ی دوم مسابقه ی

علمی - ادبی را معرفی می کند .

برگزیدگان بر اساس نمرات کسب شده از آزمون و تولید محتوای

الکترونیکی به این شرح می باشند .

۱- منطقه ی ۱۴

خانم ها صفدری - اقبال نیا - خسروی

۲- منطقه ی ۹

خانم ها تقی زاده - اصغری - علی پناهی 

  از گروه های آموزشی ادبیات مناطق نوزده گانه شهر تهران و دبیران

فرهیخته ی ادبیات که در مسابقه ی علمی - ادبی سازمان حضور فعال

داشته اند ، سپاس گزاریم .          

          گروه ادبیات سازمان آ . پ شهر تهران

زندگي آنه ماري شميل        

 نوشته ی پروانه برارپور - منطقه ۹

پروفسور آنه ماري بر گيت شميل، درسال1922 ميلادي، در شهر «ارفوت» آلمان، در

خانواده اي پروتستان چشم به جهان گشود. تقدير چنان بود كه از ايام نوجواني

علاقه ي شديدي به فرهنگ و زبان هاي شرقي يافته و با تحقيق و گسترش علاقش

 به آن،تحصيل دانشگاهي خود را نيز در زمينه ي زبان و ادبيات عربي و علوم اسلامي

 و اسلام شناسي مي پرداخت. سفرهاي علمي و مطالعاتي پروفسور شميل به

كشورهاي مختلف اروپايي و شرقي، نتايج پرباري براي او در برداشت. به ويژه سفري

 كه به تركيه انجام داد. وضمن بررسي نسخه هاي خطي كتابخانه هاي استانبول، از

آرامگاه مولانا ديدار كرده و با برخي از روشنفكران ترك مراوداتي برقرار كرد. بعد از

بازگشت به ايران آنه ماري شميل در مهر ماه 81 در مراسم بزرگداشت مولانا سخن

گفت. و شرحي از مراحل گرايش خود به مولانا وآموزه هاي او از سنين

نوجواني را بيان كرد.

                                   آثارآنه ماري شميل


* خليفه و قاضي در سده هاي ميانه
* فهرست ابن اياس (تهيه فهرست اعلام)
* يعقوب قدري ، شمع و پروانه (ترجمه)
* نواي ني
* بال جبرئيل، پژوهشيدر انديشه هاي ديني اقبال لاهوري
* ادبيا اسلامي هند
* ابعاد عرفان اسلامي
* اسلام در شبه قاره ي هند
* ديوان انوري (ترجمه)
* حلاج: آي مردم ، داد مرا از خدا بستانيد
* زندگينامه و ديباچه اي بر اثر وي

همان آغاز مورد توجه حوزه هاي اقبال شناسي قرار گرفت .

 كتاب ديگري كه آنه مري شميل در مورد اقبال دارد ترجمه جاويد اقبال است. او اين

اثر پر ارزش را در سال 1957 به آلماني برگرداند. اين كتاب كه شميل آن را ترجمه و

شرح نمود. معرف ديدگاههاي عرفاني و  سياسي و اجتماعي اقبال است. شميل

 در مقدمه كتاب بال جبرئيل نتيجه مي گيرد كه مولانا در غرب بيش از هر شاعر و

متفكر جديد مسلمان شهرت دارد. كشوري كه او را با افتخار پدر معنوي خويش

مي نامد.

متاسفانه تلاش هاي بزرگي كه درتحقيق آثار اقبال صورت مي گيرد چنان نيست كه

 چهره ي واقعي او را بنماياند.  هنوز چنان كه بايد انديشه هايش مورد كاوش قرار

نگرفته است .

  شيمل معتقد است بي هيچ ترديد مي توان اظهار داشت اقبال شخصيتي است كه

مي شود،هر بيت از سروده هايش را عنوان يك كتاب در نظر گرفت .

         ما از خدايي گم شده ايم، او به جستجوست                         
                                               چون ما نيازمند و گرفتار آرزوست    

چو رخت خويش بر بستم از اين اين خاك، همه گفتند با ما آشنا بود، وليكن كس

ندانست اين مسافر چه گفت وباكه گفت وازكجا بوده؟ اينكه شميل مي گويد او

مخاطبان خود را به تسخير قله هاي تازه فرا مي خواند، دقيقا چنين است و از

مضامين محوري ديوان اوست.            

 شميل علاوه بر اين ها، در بسياري از مقالات خود نيز سعي كرده است افكار اقبال را

 در ارتباط با نوگرايي مطرح كند. او همچنين جاويدنامه را به تركي ترجمه كرد و سپس

 آن را با شرح و توضيح به آساني نيز انتشار داد. تا به قول خود وي «مردم شرق و

غرب ازاين اثر بي نظير است بافته از تاروپود انديشه هاي شرقي و غربي بهره مند

شوند.   »     

مکان مسابقه ی علمی - ادبی

خیابان طالقانی- بین میدان فلسطین و وصال - بعد ا چهارراه سرپرست - کوچه ی دستخوش

 پلاک ۵ - طبقه ی دوم

                         ********************************************

فرم ارزيابي توليد محتواي الكترونيكي

    ملاك هاي داوري

1-     صحت و دقت علمي محتوا

2-     ارزش آموزشي محتوا

3-     ميزان دست يابي به هدف هاي در پايان درس

4-     روشن و منطقي بودن محتوا و توالي منطقي موضوعات

5-     تناسب بسته آموزشي با ويژگي هاي روان شناختي كاربر

6-     استفاده از رنگ ، گرافيك ، صدا ، تصوير ، فيلم... و هدف دار بودن آن ها

7-     به كارگيري مناسب از رنگ ، گرافيك ، صدا ، تصوير ، فيلم و ...

8-     جذب و ايجاد انگيزه در كاربر

9-     سوال و جواب با هدف آموزشي و بازخورد مناسب

10- تسهيل در آموزش

11- در تهيه ي آن خلاقيت به كار رفته باشد

12- تعامل با دانش آموز

13- كنترل سرعت آموزش توسط دانش آموز

14- يادگيري موارد عمومي ديگر علاوه بر موضوع درسي ( مهارت ها ، تغيير نگرش ها ، توجه به فرهنگ مذهبي – ملي

15- استفاده از مواد پشتيبان و ساير منابع ديگر ( مانند بانك هاي اطلاعاتي ، كتاب ها ، معرفي وب سايت ها ، منابع كمكي و ...

16- سادگي نصب برنامه و اجراي خودكار برنامه

17- سادگي اجراي برنامه

18- وجود بانك سوال جهت ارزشيابي درس

19- داشتن راهنما و منابع

20- ساير ويژگي هاي خاص با ذكر ويژگي

 " با نام خدا "

مرحله ي دوم مسابقه ي علمي - ادبي گروه ادبيات فارسي سازمان آموزش و پرورش تهران به شرح

 زير است :

الف  ـ شرايط :

• گروه برتر هر منطقه كه نام اعضاي آن در جدول برگزيدگان

        آمده است،حق شركت در مرحله ي دوم را دارند .

• اعضاي هر گروه برگزيده در مرحله ي دوم به شكل گروهي در مسابقه شركت مي كنند و

         مي توانند در پاسخ گويي به بخش هاي مختلف اين مرحله با يكديگر مشورت كنند .

• مسابقه ي مرحله ي دوم شامل دو قسمت است :

          الف : آزمون كتبي ( چهار گزينه اي ، پاسخ كوتاه ، تفسير و تحليل )

          منابع آزمون كتبي :

           ۱ـ مكتب هاي ادبي ، نوشته ي رضا سيدحسيني

            ( فقط صفحات مربوط به مباحث رئاليسم ،سمبوليسم و سورئاليسم )

           ۲- فرهنگ اصطلاحات و تعبيرات عرفاني، نوشته ي دكتر سيد جعفر سجادي

          ( فقط توضيحات مربوط به اصطلاحات  " طلب ، عشق ، معرفت ،   توحيد ، استغنا ، حيرت ،

            فقر و فنا ، خلوت ، رند ، صوفي ، ساقي ، سما ، سكر ، صحو ، غيب ، غيرت ، كرامت ، وقت

             و غيبت " مطالعه شود. ) 

       ب ـ توليد محتواي الكترونيكي

       موضوع : درس" شبنم عشق " از كتاب ادبيات فارسي۳ ( تجربي ـ رياضي )

            ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

       توجه : گروه هاي شركت كننده ، در روز آزمون نرم افزار از پيش تهيه شده را تحويل خواهند داد .

        تاريخ برگزاري آزمون :  شنبه ۱۹/ ۲ / ۸۸            ساعت برگزاري : ۳۰/۱۳ تا ۳۰/۱۵

  گروه ادبيات فارسي سازمان آ. پ شهر تهران برگزیدگان مرحله ی اول مسابقه ی علمی - ادبی

 ( تاریخ ۱۶/۱۱/۸۷ ) را به شرح زیر اعلام می دارد . لازم به یادآوری است که گروه هایی که حداقل حد

نصاب نمره ( ۱۴۰ امتیاز از ۲۰۰ امتیاز ) را کسب نموده اند به عنوان برگزیده ی منطقه ی خود به مرحله ی

دوم راه یافته اند .

لذا اگر در جدول زیر نام منطقه ای ذکر نشده است بدین معناست که میانگین امتیاز گروه شرکت کننده

به حد نصاب نرسیده است .

رديف	منطقه	نام اعضاي گروه	ميانگين امتياز
۱	۱۵	محبوبه دولت آبادي فاطمه مجد معصومه خجسته	۱۹۰
۲	۸	نرگس خورسندي ليلا سوري سكينه ايزدي	۱۷۵
۳	۹	اعظم علي پناهي بتول تقي زاده فريبا اصغري	۱۷۵
۴	۱۹	شيرين مير شاه ولد ميترا كاكاوند كبري احمدي	۱۷۵
۵	۶	فريبا آبادطلب اكرم عباسي رهبر طاهره غياثي	۱۷۱/۶۶
۶	۱۴	وجيهه اقبال نيا زهرا صفدري فروزان خسروي	۱۶۱/۶۶
۷	۲	معصومه كامياري سودابه پور دهقان منصوره خسروي	۱۵۸/۳۳
۸	۱۱	تهمينه تسبندي سيما پرويزي نسرين زربخش	۱۵۳/۳۳
۹	۵	زيبا حميدزاده مهين حسن وند ميترا مسيبي	۱۴۳/۳۳
۱۰	۴	خديجه ده نمكي محبوبه زينلي عفت صادق كمالي	۱۴۰

                              ((()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()))

گروه آموزشی منطقه 17

   پاسخ هم اندیشی پویا (۸)    

این درس را از نظر زیبا شناسی می توان مورد نقد قرار داد.تشبیهات به کار رفته در این درس سراچه ذهن را آماس می دهد.وجود ترکیبات کنایی،نیاز انسان را به دانستن انواع کنایات وا می دارد.نیاز شذید عاشق به معشوق ووفاداریش به او بدونهیچ چشم داشتی از دیگر ویژگی های این شعر می باشد .وجود کلماتی چون:عیوق؛اکسیر...تتبع بیشتری را می طلبد وجود آرایه های بسیار توانایی ما را دربدیع بیشتر می کند- شیرازی مهر

                               ((()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()))

                                 ((()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()()))

                                                        ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤

 خانم سليماني دبيرستان شهید آيت منطقه ي 4

نقد درس طرحی از یک زندگی: ( هم اندیشی پویا ۶ )

آنچه که همسر دکتر شریعتی از شخصیت دکتر می گوید بیانگر این حقیقت

است که جامعه به روشنفکران نیازمند است اما روشنفکر متعهد، 

روشنفکری که علاوه بر علم احساس هم دارد، غیرت و حمیّت دینی و

مردمی هم دارد،  از کنار زندگی دیگران بی تفاوت نمی گذرد. شریعتی عالم

روشنفکری است علمش را درخدمت انسانها قرار     می دهد، زور را

نمی پذیرد و برای مظلوم دل می سوزاند.

                                                  ٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪

 شهربانو ارقند- دبیرستان رضوان - منطقه ۴  ( هم اندیشی پویا ۶ )

ادبیات فارسی اوّل- درس مشروطه ی خالی

نقد اخلاقی:
در این درس به بیان مسائل اخلاقی زیادی پرداخته است که به چند مورد اشاره می کنیم:
1-    برای زنان در این دوره ارزشی قائل نمی شدند.
2-  مردان در این دوره بسیار مستبد و زورگو بودند.
3- فرزندان این دوره مردانی کینه جو و عقده ای در آینده خواهند شد.

نقد تاریخی:
در این درس به اوضاع دوره ی مشروطه به سال 1258 ه. ش پرداخته است. این
دوره از لحاظ تاریخی یک دوره ی بسیار آشفته ای بود که هرکس زور بیشتری
داشت به مقام و جایگاه می رسید. هم چنین به دوره ی مظفرالدین شاه که
بسیار هرج و مرج بود اشاره شده است.

نقد اجتماعی:
چون نویسندگان این دوره خود را از مردم کوچه و بازار جدا نمی دانند، زبان
مردم، مثل ها، اصطلاحات، قصّه ها و زندگی مردم عادی در ادبیات این دوره
جا باز می کند. به عنوان مثال:
1-    وقتی پدرم مرد؛ من نامزد پسرعموم بودم.
2-    نویسنده به اوضاع داخلی کشور می پردازد و وکلا را در این دوره این
چنین معرّفی می کند: پدرم دارایی اش بد نبود، الاّ من هم وارث نداشت.
شریک الملکش می خواست مرا بی حق کند؛ من فرستادم پی همین مرد که وکیل
مدافعه بود که بیاد با شریک الملک بابام برود مرافعه. نمی دانم ذلیل شده
چه طور از من وکالت گرفت که بعد از یک هفته چسبید که من تو را برای خودم
عقد کرده ام.
3-    در مورد دوره ی مشروطه می گوید: مشروطه یعنی عدالت؛ مشروطه یعنی رفع
ظلم؛ مشروطه یعنی آسایش رعیّت؛ مشروطه یعنی آبادی مملکت.

نقد روان شناسی:
بر اساس اوضاع آن دوره شخصیّت ها از لحاظ روانی چنین بررسی می شوند:
1-    مردان در این دوره بسیار زورگو بودند و جوّ خانواده ها مرد سالاری بود.
2-    زنان بسیار سرکوفته، منزوی و به دور از مسائل اجتماعی کشور خود بودند.
3-    بچّه ها عقده ای، فرصت طلب و انتقام جو بزرگ می شدند. به عنوان مثال
آن جا که می گوید: حالا تازه می فهمند که شأن مقنّن از آن بالاتر است که
به قانون عمل کند. ... این ها را مردم تازه می فهمند، امّا من از قدیم می
فهمیدم؛ برای این که گریه های مادرم را دیده بودم. ... برای این که من
چشم های مثل ازرق شامی بابام هنوز یادم بود.
4-    انسان ها در گروه های مختلف مثل وکلا، وزرا، هیئت رئیسه و ... همه به
سود و منفعت شخصی خود بودند تا به فکر کشور.

نقد زیبا شناسی:
در این درس از لحاظ صور خیال به چند مورد اشاره می شود:
1-    استفاده از اصطلاحات عامیانه: الهی نان سواره باشد و او پیاده.
2-    کنایه: ستاره مان از اوّل مطابق نیامد.
3-    استفاده از زبان محاوره: محض این که بابات مرا به زور برد. گفتم: ننه!
به زور هم زن و شوهری می شه؟ گفت: آره.
4-    جملات ساده و روان امّا زیبا و دلنشین و تأثیر گذار.
5-    تلمیح: من از روز اوّل به سفارت رفتم؛ به شاه عبد العظیم رفتم؛ پای
پیاده همراه آقایان به قم رفتم.

ادبیات فارسی دوّم- درس طرحی از یک زندگی

نقد اخلاقی:
نویسنده در این درس به مسائل اخلاقی زیادی اشاره دارد که به ذکر چند مورد
آن می پردازیم:
1-    انسان برای رسیدن به اهدافش باید با تمامی مشکلات و مصائب زندگی مبارزه کند.
2-    انسان باید نسبت به مسائل اطرافش بی تفاوت نباشد.
3-    انسان باید با غم دیگران غمگین و با شادی آن ها شاد شود. به عنوان
مثال نویسنده در این درس می نویسد:
      یکی از شاهدان و همراهان وی می گوید: «در زلزله ی طبس در جمع آوری
وسایل برای زلزله زدگان کوشش فراوانی داشت.   سخنرانی های مهیّج او اشک
شنوندگان را جاری می ساخت». یا می گوید: «علاوه بر آن، وضعیّت روستایش
نیز او را سخت مشغول کرده بود. به خصوص پس از باز گشت از اروپا مرتّب به
مزینان می رفت».

نقد تاریخی:
به اوضاع قبل از انقلاب بین سال ها ی 48- 1345 اشاره دارد.

نقد اجتماعی:
به مسائل آن دوره ای که دکتر علی شریعتی زندگی می کرد پرداخته است. این
مسائل عبارتند از:
1-    موقع نوشتن، همه چیز برایش تحت الشّعاع قرار می گرفت و به رغم علاقه ی
عمیقش به خانواده، اصلاً یادش نمی آمد که  خانواده ای هم دارد.
2-    به مسائل دوران خود پرداخته است مثل امور روستاییان کاهک، زلزله ی
فاجعه بار طبس و کاخک.
      3-   در مورد اوضاع داخل کشور می گوید: «در برابر قدرتمندان و نیرو
های مهاجم مغرور بود و مقاوم، و در برابر هر انعطاف خالصانه ای تواضعی
مضاعف از خود بروز می داد».
      4-  به آثار دکتر علی شریعتی اشاره کرده است. مثل کویر، گفت و
گوهای تنهایی که در آن زمان نوشته است.

نقد روان شناسی:
1-    همسر دکتر علی شریعتی ، پوران شریعت رضوی، بسیار شخصیّتی صبور و کم توقّع بود.
2-    دکتر علی شریعتی، انسانی دلسوز، روانکاو، عارف، روشنفکری متعهّد و
مبارز و نویسنده و معلّمی در پی تفکر و تحقیق بود.


نقد زیبا شناسی:
آرایه های ادبی که در این درس آمده است به عنوان مثال عبارتند از:
1-    توصیف: یکی از شاگردانش می گوید: «دکتر روانکاو بود، بی آن که چیزی از
خصوصیّاتمان بگوییم، با روحیّه ی یکایک ما آشنا بود».
2-    استفاده از زبان ساده و روان برای بیان مطالب.
3-    نوع نوشته زندگی نامه به صورت رمان می باشد.


ادبیات فارسی سوّم عمومی- درس قاصدک

نقد اخلاقی:
پیام های اخلاقی این درس عبارتند از:
1-    ارتباط عاطفی بین شهید و فرزند شهید را با زبانی بسیار ساده و روان
بیان کرده است.
2-    شخصیّت همسر شهید هاشم بیانگر این موضوع می باشد که خانواده های شهدا،
بسیار صبور و مقاوم هستند و هیچگاه از    سختی ها و مشکلات زندگی ترسی
ندارند.
3-    در آخر درس با آمدن هاشم بیانگر این موضوع می باشد که شهیدان همیشه
زنده اند و هیچ وقت نمی میرند.

نقد تاریخی:
از موضوع آن می توان فهمید که به دوران جنگ و هشت سال دفاع مقدّس
پرداخته است که علی مؤذّنی نویسنده ی این کتاب آن را به صورت داستان بیان
کرده است.

نقد روان شناسی:
شخصیّت های این داستان نشان از حالات روحی و روانی هر کدام از آن ها می
باشد. مثلاً:
1-    همسر شهید: صبور، با ایمان، با حجاب آن جا که می گوید: «مقنعه ام را
سرم کردم و چادرم را بر داشتم» و امیدوار به آینده.
2-    امید فرزند شهید: بسیار عاطفی، بازی گوش، لج باز آن جا که نویسنده می
گوید: «دیگر سر سخت نبود امّا منتظر بود قاصدک حرف بزند، مصرّ هم بود».
3-    هاشم: با ایمان، شجاع، بسیار پایبند به اعثقادات و آیین خود تا جایی
که به درجه ی رفیع شهادت رسید.

زیبا شناسی:
صور خیال در این درس عبارتند از:
1-    استفاده از زبان محاوره.
2-    توصیف: گوش را گذاشتم و دستم را گرفتم زیر قاصدک. نشست کف دستم.
تارهاش را از نزدیک نگاه کردم.
3-    تشخیص: پس قاصدک چه جوری بیاد تو؟


نقد اجتماعی:
نویسنده به اعتقادات مردم ایمان دارد و به بیان این موضوع که قاصدک پیام
آور است پرداخته است. و نیز به عواقب بعد از جنگ نیز اشاره کرده ، که
خانواده های زیادی بی سر پرست شده اند و هم چنین آن ها با چه مشکلات
زیادی دست پنجه نرم می کنند.

ادبیات فارسی  سوّم عمومی- درس از پاریز تا پاریس

نقد اخلاقی:
به چند نکته ی اخلاقی در این درس می پردازیم:
1-    به مشکلات بچّه هایی که در زمان گذشته چگونه درس می خوانده اند، اشاره کرده است.
2-    به اوضاع نابسامان کشورهای مختلف مثل آتن، فرانسه و بلژیک پرداخته است.
3-    اشاره دارد به این که انسان هیچگاه راضی از اوضاع زمان خود نیست. آن
جا که می گوید: «آدمی به هر جا می رود، گمان       می کند به غایت
القصوای مقصود خود رسیده است؛ در صورتی که دنیا بی پایان است».
نقد تاریخی:
در این درس به مسائل تاریخی زیر پرداخته است:
1-    اوضاع ایران در زمان نویسنده که بسیار نا امن بود. آن جا که می گوید:
«به من سفارش شد که بردن سیصد تومان پول تا تهران همراه یک محصّل خطر ناک
است! ناچار باید از یک تجارت خانه ی معتبر به تهران حواله گرفت».
2-    اوضاع کشور رم و حکومت آن دوره که می گوید: «آخرین چراغ امپراتوری رم
را موسولینی روشن کرد که چند صباحی تا حبشه و قلب آفربقا نیز پیش راند.
امّا همه می دانیم که «دولت مستعجل» بود. شنیدیم که متعیّنین یونانی،
بعضی ها، جزیره های کوچک اختصاصی در این دریا دارند و محلّ خوش گذرانی آن
هاست».
3-    در مورد کشور فرانسه می گوید: «کنار بروکسل، کوه و تپه های بسیاری
وجود دارد که«واتر لو» خوانده می شوند. این جایی است که جنگ عظیم ناپلئون
روی داد و سر نوشت او را تعیین کرد».
4-    در مورد تاریخ گذشته های دور چنین اشاره می کند: «قبرس و صدها جزیره ی
دیگر که همه ی منشأ افسانه های باستانی یونان قدیم و از تاریخی ترین نقاط
عالم و حتّی منبع تمدّن امروزی جهان هستند».
5-    در مورد اوضاع تاریخی آتن می گوید: «آتن نوساز و مربوط به دوران حکومت
سرهنگ هاست. حکومت های تازه سازی به وجود آمده است که نه دموکراسی است و
نه دیکتاتوری، نه جمهوری است و نه سلطنتی، نه انتخابی است و نه ارثی، نوع
حکومتی که باید آن را«بردار و بنشین» نام گذارد».

نقد اجتماعی:
به اوضاع داخلی کشور های مختلف پرداخته است. به چند مورد در ذیل به آن
اشاره می کنیم:
1-    در مورد نا امنی تهران می گوید: «وقتی از پاریز به رفسنجان آمدم، به
من سفارش شد که بردن سیصد تومان پول همراه یک محصّل خطرناک است». و یا می
گوید: «در تهران روی نامه ی من امضای امین داشت. امّا نه نشانه ی تجارت
خانه داشت، نه کاغذ بزرگ بود، نه ماشین تحریر و نه ماشین نویس و نه ثبت و
نه، هیچ و هیچ ...».
2-    در مورد اوضاع اجتماعی آن می گوید: «آتن، که 2800 سال قبل حتّی برای
آب خورن در شهر هم، مردم رأی می گرفتند و رأی می دادند، از بیم عقرب
جرّاره ی دموکراسی قرن بیستم، ناچار شده، به مار غاشیه ی حکومت سرهنگ ها
پناه ببرد».
3-    در مورد اوضاع اجتماعی رم می نویسد: «رم پایتخت ایتالیا روزگاری از
فراز همین برج ها، فرمان به سواحل دریای سیاه داده    می شده و کرانه های
فرات، خط از کرانه ی رود تیبر می خواندند».
4-    در مورد اوضاع اجتماعی فرانسه نیز چنین می نویسد: «در فرانسه یک
ایستگاه وجود داشت که دسته گل تازه در کنار بنایی یاد بود نهاده بودند و
بر بالای آن با خط درشت نوشته بود: «در این جا 48 هزار نفر در برابر سپاه
نازی ایستادند و همه کشته شدند».

نقد روان شناسی:
نویسنده در مورد خود و زندگی خود می نویسد و نشانگر این موضوع است که او
شخصیّتی بسیار پرتلاش، قوی در مقابل مشکلات، امّا فقیر با آرزو های بسیار
بزرگ که توانسته به همه ی آن ها دست یابد. هم چنین در مورد اشخاص
گوناگونی مثل ناپلئون نوشته است که شخصی جنگ جو و ستمکار بوده است.

نقد زیبا شناسی:
در این درس از آرایه های زیادی استفاده شده است که به تعدادی از آن ها
اشاره می شود:
1-    جناس: نام درس جناس دارد. از پاریز تا پاریس.
2-    تشبیه: در ساحل نیل، کلئوپاترا به یاد امپراتوران رم، مار زهر دار بر
بازوی خویش می نهاد و آتش عشق بی امان خود را با چراغ حیات خویش خاموش می
کرد.
3-    توصیف: رم پایتخت ایتالیا شهری است قدیمی، دیوارهای قطور و باروهای
دود خورده ی آن به زبان حال باز گو می کند.
4-    کنایه: یک روز دنیایی به رم چشم داشت و از آن چشم می زد.
5-    استفاده از اصطلاحات عامیانه: به قول بیرجندی ها، در این دو شهر تنها
یک «سر پری» زدیم.
6-    تلمیح: آیین طربق از نفس پیر مغان یافت                    آن خضر که
فرخنده پی اش نام نهادیم

ادبیات فارسی سوّم تخصصی- درس بردار کردن حسنک

نقد اخلاقی:
از لحاظ نقد اخلاقی در این درس به موارد زیادی می توان اشاره کرد. که
خلاصه به ذکر آن می پردازیم:
1-    ابوالفضل بیهقی را می توان شخصیّتی آینده نگر، متعصّب و دقیق بین
دانست. چنان که خود می نویسد: «سخنی نرانم که آن به تعصّبی و تزیّدی کشد
و خوانندگان این تصنیف گویند: «شرم باد این پیر را » بلکه آن گویم که تا
خوانندگان با من اندر این موافقت کنند و طعنی نزنند».
2-    شخصیّت بوسهل زوزنی را بسیار کینه توز و انتقام جو معرّفی می کند و می
نویسد: «همیشه چشم نهاده بودی تا پادشاهی بزرگ و جبّار بر چاکری خشم
گرفتی و آن چاکر را لت زدی و فرو گرفتی». یا در مورد حسنک که بوسهل منتظر
فرصتی بود.، چنین می گوید: «بوسهل را طاقت برسید، گفت: خداوند را کِرا
کند که با چنین سگ قرمطی که بردار خواهند کرد به فرمان امیر المؤمنین،
چنین گفتن؟».
3-    در مورد شخصیّت مادر حسنک او را بسیار شجاع و صبور معرّفی می کند و می
گوید: «و مادر حسنک زنی بود سخت جگر آور. چنان شنودم که دو سه ماه از او
این حدیث نهان داشتند. چون بشنید جزعی نکرد- چنان که زنان کنند- بلکه
بگریست به درد».
4-    به انسان ها هشدار می دهد که دنیا پایدار نیست و چنین می گوید: «این
همه اسباب منازعت و مکاوحت از بهر حطام دنیا به یک سوی نهادند. احمق مردا
که دل در این جهان بندد که نعمتی بدهد و زشت باز ستاند»

نقد تاریخی:
همان طور که می دانیم موضوع اصلی کتاب، درباره ی سلطنت سلطان مسعود و
پسرش سلطان محمود غزنوی می باشد. هم چنین   درباره ی تاریخ غزنویان قبل
از مسعود، سامانیان، صفاریان، سلجوقیان و تاریخ ادب فارسی نیز مطالب
مفیدی نوشته است. یکی از ویژگی های کتاب تاریخی بودن آن است.

نقد روان شناسی:
در مورد شخصیّت های این کتاب از بعد روان شناسی می توان چنین برداشت کرد:
1-    در مورد بیهقی، از روی نوشته هایش می توان او را شخصیّتی بسیار
متعصّب، با ایمان و معتقد به آیین اسلام دانست. زیرا چنین می گوید:
«خواجه چند سالی است که گذشته شده است و به پاسخ آن که از وی رفت گرفتار
و ما را با آن کاری نیست- هر چند مرا از وی بد آید- به هیچ حال. چه عمر
من به شصت و پنج آمده و بر اثر او می بباید رفت».
2-    حسنک مردی با ایمان، مخلص، راست گو و نسبت به ایمان خو پابرجا بود.
3-    بوسهل زوزنی مردی بسیار عصبانی، کینه توز، انتقام جو و جبّار بود.
4-    امیر مسعود را در مقابل حسنک شخصی مهربان و بسیار برای حسنک احترام قائل می شد.
5-    امیر محمود را در مقابل حسنک مردی دهن بین، موقعیّت سنج و ستمکار نشان می داد.
6-    بو نصر را در مقابل حسنک مردی بسار دلسوز معرّفی کرد تا جایی که بعد
از بردار شدن حسنک بیهقی چنین می گوید: «استادم بونصر روزه بنگشاد و سخت
غمناک و اندیشه مند بود».

نقد اجتماعی:
اوضاع کشور در زمان محمود و مسعود بسیار آشفته بود. سردمداران حکومتی
بسیار ستمگر، ظاهر بین، رشوه خوار و چاپلوس بودند. آن جا که می گوید:
«مشتی رند را سیم دادند تا حسنک را سنگ زنند».

نقد زیبا شناسی:
چنان که از متن کتاب معلوم است. نثری شیوا ولی مصنوع، دارای الفاظ و
اصطلاحات کنایی، و علاوه بر این از لحاظ ادبی این کتاب بسیار زبان زد می
باشد. نویسنده از صور خیال مثل تشبیه، کنایه، توصیف و ... زیاد استفاده
کرده است. به ذکر چند مورد می پردازیم:
1-    توصیف: اکثر جملات آن توصیفی می باشد. به عنوان مثال: «این بوسهل مردی
امام زاده، محتشم و فاضل و ادیب بود. امّا شرارت و زعارتی در طبع وی
مؤکّد شده و با آن شرارت، دلسوزی نداشت».
یا در مورد حسنک می گوید: «حسنک پیدا آمد بی بند، جُبّه ای داشت حبری رنگ
با سیاه می زد خًلًق گونه، دُرّاعه و ردایی سخت پاکیزه و دستاری نشابوری
مالیده و موزه ی میکائیلی نو در پای و ...».
2-    کنایه: جهان خوردم و کارها راندم. یا وی نیک از جای بشد. یا بوسهل را
صفرا بجنبید.
3-    ایجاز: وی را من پرورده ام و با فرزندان و برادران من برابر است و اگر
وی قرمطی است، من هم قرمطی باشم. یا بوسهل را صفرا بجنبید و بانگ برداشت
و فرا دشنام خواست داد.
4-    اطناب: دو قباله نبشته بودند همه ی اسباب و ضیاع حسنک را به جمله از
جهت سلطان و یک یک ضیاع نام بر وی خواندند و وی اقرار کرد به فروختن آن
به طوع و رغبت و آن سیم که معیّن کرده بودند بستد و آن کسان گواهی نبشتند
و حاکم سِجِل کرد در مجلس.

راضیه سلیمیان - منطقه ۴ ( هم اندیشی پویا ۶ )

مجنون و عیب جو :نقد زیبایی شناسی-نقد اخلاقی به خاطر تشویق کردن به مثبت نگری و اینکه باید نگاه عاشقانه داشته باشیم تا جز خوبی نبینیم.
از پاریز تا پاریس :نقد اجتماعی چون به ارتباط افراد با یکدیگر و آداب و رسوم مردم پرداخته است.
حسنک وزیر :نقد تاریخی-نقد زیبایی شناسی-نقد اخلاقی-نقد روان شناسی
قاصدک: ارتباط عاطفی و روحی و روانی شهید و فرزند شهید را مطرح می کند و از دیدگاه روان شناسی قابل بررسی است.
طرحی از یک زندگی :نقد اجتماعی - روشنفکری بزرگ رااز زبان نزدیکترین فرد خانواده اش(همسرش )معرفی می کند که علمش را در خدمت انسان ها قرارداده است.

درس " اکسیر عشق " را با توجه به نقد زیبایی شناسی در کتاب نقد ادبی دوره ی پیش دانشگاهی

نقد کنید . 

هم کاران عزیز ما در مناطق نوزده گانه تهران می توانند نقد های خود را در بخش نظرات بنویسند و یا به

ایمیل گروه ارسال کنند تا به نام خود گروه منطقه در وبلاگ منتشر شود و هم چنین به صورت جزوه ای

مدون در مجمع سرگروه های مناطق ، در اختیار دیگر مناطق قرار می گیرد.